Sköpun og tækninýjungar í fullorðinsfræðslu

Háskóli Íslands

Sköpun og tækninýjungar í fullorðinsfræðslu

1. október kl. 9:00 til 10:30 – Smelltu til að taka þátt á ZOOM!

Nám fullorðinna

Hróbjartur Árnason

Nýtt námsumsjónarkerfi: Microsoft Teams með OneNote

Hanna Guðríður Daníelsdóttir, verkefnastjóri, Póst- og fjarskiptastofnun

Rannsóknin fjallar um nýjan hugbúnað sem hafði trúlega ekki verið notaður við kennslu hér á landi áður en þetta verkefni fór af stað. Í rannsókninni er verið að skoða hvernig Teams með OneNote heldur utan um nemendahóp sem námsumsjónarkerfi. Haustið 2018 byrjaði kennari við Háskóla Íslands, Hróbjartur Árnason, að nota Teams ásamt OneNote-glósubók sem námsumsjónarkerfi, eða „miðju námskeiðsins“ / „heimili námskeiðsins“ eins og hann kallaði það. Hann notaði þau á öllum þeim námskeiðum sem hann kenndi árin 2018–2020. Námskeiðin voru skipulögð sem blandað nám. Þannig áttu þátttakendur að geta tekið jafnan þátt, hvort sem þeir mættu í skólann reglulega eða tóku þátt á vefnum. Tilgangur minn með rannsókninni var að finna út hvernig og hvort væri hægt að bæta samvinnu og samskipti á námskeiði í háskóla, þar sem fullorðnir námsmenn eru við nám, með því að nota Teams með OneNote og hvernig þessi hugbúnaður styður við nám. Kennsluhættir eru að breytast almennt og námskeiðum sem fara alfarið fram á Internetinu fer stöðugt fjölgandi. Það á við ekki síst í ljósi þess sem gerst hefur síðastliðna mánuði, þ.e. þeim sjúkdómi sem kórónuveiran COVID-19 veldur og hefur haft áhrif í samfélaginu. Nám og kennsla framhaldsskóla og háskóla landsins hafa flust á Internetið í tengslum við samkomubann og hafa margir gripið til þess að nota Teams í því samhengi. Meðal kennara velta menn fyrir sér hvaða áhrif sá lærdómur sem kennarar hafa dregið af reynslunni muni hafa á kennslu til framtíðar. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að Teams með OneNote haldi vel utan um nemendahópinn og hugbúnaðurinn sé aðgengilegur hvar sem er svo framarlega sem aðgengi sé að tækjum og neti. Námskeiðin sem ég notaði til þess greina voru annars vegar tvö námskeið þar sem ég var sjálf þátttakandi. Hins vegar fékk ég aðgang að námskeiðum þar sem ég fékk að fylgjast með öllu því sem gerðist á netinu, fékk aðgang að umræðum og upptökum úr tímum og þar sem OneNote var notað hafði ég aðgang að því. Ég var eins og fluga á vegg, las umræðuþræði og hlustaði á upptökur. Þar að auki sendi ég út spurningakönnun, tók viðtal við Hróbjart og hélt dagbók yfir mína reynslu og upplifun. Þátttaka var misjöfn á námskeiðunum en greining á gögnum sem urðu til sýnir að það skiptir sköpum að kennari hafi þekkingu og færni til þess að halda nemendum við efnið. Huga þarf vel að innleiðingu hugbúnaðar til kennslu því hjá nemendum virtist of mikill tími fara í að tileinka sér námsumsjónarkerfið þrátt fyrir aðgengi þeirra að leiðbeiningum.

Ekki láta skynsemina bera hugmyndina ofurliði

Geir Hólmarsson, framhaldsskólakennari, Menntaskólinn á Akureyri

Sköpun er ekki vísindalegt heildarhugtak heldur er merking þess sprottin af menningarlegum og sögulegum forsendum. Ekki er til nein algild skilgreining á fyrirbærinu og það eitt fer gegn þeim skilyrðum sem allt vísindastarf grundvallast á; afmörkun og hrekjanleika. Samt höfum við rannsakað sköpun með vísindalegum hætti í um 70 ár og niðurstaðan er töluvert undir væntingum. Afleiðingin er afskaplega flókin sviðsmynd. Ég hef rannsakað hugtakið sköpun frá árinu 2006, hef orðið nokkuð skýra mynd af fyrirbærinu og mun fjalla um hana í erindi mínu. Rannsóknir á sköpun hafa fyrst og fremst farið fram innan sálfræðinnar en ég byggi mitt sjónarhorn á mun fjölbreyttari forsendum, allt frá rannsóknum á samfélagssögu mannsins til nýjustu rannsókna á lífeðlisfræðilegri virkni heilans. Ég hef myndað með mér sjónarhorn sem byggir á tveimur þáttum. Annars vegar að sköpun er hugtak yfir eðlislægt hugrænt fyrirbæri mannlegrar hugsunar sem byggir á virku ímyndunarafli og ræður því hvernig við skiljum veröldina og hvaða merkingu við leggjum í þann skilning. Hins vegar að hvernig sköpunin birtist okkur er háð þeirri samfélagsgerð og samfélagsmenningu sem við reisum utan um sameiginlega tilveru okkar. Vestræn samfélagsgerð hefur t.d. síðustu 500 árin jaðarsett ímyndunaraflið og ofgert röklegri skynsemishyggju sem m.a. birtist í því hvernig við hugsum sem samfélag en sá þankagangur er mjög ólíkur skapandi eðlishugsun mannsins. Ég mun í erindi mínu útleggja þessar niðurstöður og leggja fram hugmynd að öðrum valkosti en þeim sem blasir við okkur í umræðunni um sköpun.

Nám og sköpun, tvö nátengd hugtök – afleiðingar þess fyrir kennslu fullorðinna

Hróbjartur Árnason, lektor, MVS, HÍ

Lengi hefur fólk rætt um nám sem eitthvað sem gerist þegar fólk aflar upplýsinga og hæfni, á virkan hátt og óbeint. Þannig að þegar einhver vildi styðja skipulega við nám annarra væri meginverkefni hans eða hennar að miðla upplýsingum, á áhrifaríkan, áhugaverðan og skiljanlegan hátt. Í ljósi þess sem við vitum nú um nám og kennslu hlýtur þetta þó að teljast ákaflega einfaldur skilningur á fyrirbæri sem er margþættur og flókinn þáttur mannlegrar tilveru. Á svipaðan hátt hefur frumleg sköpunargáfa verið álitin hæfileiki sem fólk hefur eða ekki. Þó hafa þeir sem rannsakað hafa sköpun löngu sýnt fram á að frumleg sköpunargáfa sé hæfni sem allir hafa og sé hægt að læra, þjálfa og kenna. Rannsókn á kenningum um miðlæga ferla í námi fullorðinna annars vegar og í sköpun hins vegar leiðir í ljós að þessi tvö ferli eru náskyld og virðast stundum vera sitt hvor hliðin á sama peningnum. Í þessari kynningu mun ég gera grein fyrir greiningu minni á rannsóknum og kenningum um nám annars vegar og sköpun hins vegar. Greiningin bendir til þess að þessi tvö ferli séu náskyld og skarist. Það leiðir til spurninga um merkingu þess fyrir skipulagt nám fyrir fullorðna, hvort sem það fer fram á ráðstefnum, símenntunarnámskeiðum eða þjálfun á vinnustöðum. Ef nám og sköpun eru náskyld ferli, gæti verið að umhverfi, nálganir og aðferðir sem við þekkjum úr heimi sköpunar ættu að fá meira vægi í umhverfi og ferlum sem eru skipulögð með nám fullorðinna að markmiði?